☀️जल तथा मौसम विज्ञान विभागको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार आज पश्चिमी वायुको सामान्य प्रभावका कारण देशका केही पहाडी भूभागमा आंशिक बदली रहनेछ। बाँकी अधिकांश भूभागमा भने मौसम मुख्यतः सफा रहनेछ।🌡️ मुख्य शहरहरूको अधिकतम र न्यूनतम तापक्रम (अनुमानित):शहरअधिकतम तापक्रमन्यूनतम शहर,अधिकतम तापक्रम,न्यूनतम तापक्रम काठमाडौं,२०-२१°C,६-८°C पोखरा,२१-२३°C,९-११°C नेपालगञ्ज,२६-२८°C,१०-१२°C विराटनगर,२८-३०°C,१०-१२°C घोडाघोडी,२४-२६°C,९-११°C जुम्ला,२०-२२°C,-४ देखि -२°C
नेपाल सरकारका शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री महावीर पुनले ‘कुटी दरबार’ सम्बन्धमा आलोचनात्मक टिप्पणी गरेका छन्। मन्त्री पुनले हालै सम्पन्न बंगल सेलिमाको प्रोफाइल भ्रमण लाई उद्धृत गर्दै सार्वजनिक स्रोत र जग्गाको प्रयोगमा पारदर्शिता र जिम्मेवारीको माग गरेका हुन्। उनले सामाजिक सञ्जाल र वक्तव्यमा भने, “पहिले साधारण छाप्रोलाई ‘कुटी’ भनिन्थ्यो, अब आलिसान महल जस्ता संरचनालाई समेत ‘कुटी’ भनिनुले भ्रम र दोहोरो मानक स्थापित गरेको छ।” ‘कुटी’ को नाममा सार्वजनिक स्रोतको प्रयोग विषयमा टिप्पणी पुनका अनुसार, सार्वजनिक जग्गा तथा स्रोतको उपयोग गर्दा पारदर्शिता, आवश्यकता–आधारित योजना र सामाजिक न्यायको माग अवलम्बन हुनुपर्छ। उनले थपे, “कुनै संरचना ‘महल’ वा ‘कुटी’ भनेर नामाकरण हुनु भन्दा पहिले त्यसले सार्वजनिक हितमा कति सेवा गर्छ? भन्ने सिधा प्रश्नको उत्तर आवश्यक छ।” मन्त्री पुनले निर्माण स्वीकृति दिने इन्जिनियर, स्थानीय प्रशासन र सिफारिसकर्ता सबैलाई जिम्मेवार बनाउनु पर्ने पनि उल्लेख गरेका छन्। उनका शब्दमा, “स्रोतको दुरुपयोग रोक्न र जनता–सिंकाका पक्षमा काम गर्न सबै सरोकारवालाले मिलेर काम गर्नुपर्छ।” सार्वजनिक सरोकार र लोकतन्त्र उनले यो टिप्पणी लोकतन्त्र, सामाजिक न्याय र सार्वजनिक उत्तरदायित्व सुदृढ गर्न आवश्यक भएको वताएका छन्। यसअघि उनले ग्रामीण विकास, प्रविधि पहुँच र शिक्षा सुधारका विषयमा काम गर्दै आएका छन् र हाल सरकारमा मन्त्री पदमा रहेकाले उनीका टिप्पणीलाई राजनीतिक र सामाजिक सन्दर्भ दुवैबाट हेरिएको छ। मन्त्री पुनको यो अभिव्यक्ति सामाजिक मिडिया तथा राजनीतिक चर्चा विषयमा व्यापक रूपमा समेटिएको छ।
कञ्चनपुरका ५६ वर्षीय केशव डगौराको जीवन सङ्घर्ष र सफलताको एक अनुपम कथा हो। दुई दशकअघि सरकारले कमैया मुक्तिको घोषणा गर्दा रित्तो हात र चार कट्ठा जमिनबाहेक केही नभएका डगौरा आज मासिक एक लाख रुपैयाँसम्म कमाउने सफल उद्यमी बनेका छन्। शुक्लाफाँटा नगरपालिका-१०, झलारीमा उनले पक्की घर मात्र ठड्याएका छैनन्, आफ्नो अथक परिश्रमले सिङ्गो समुदायका लागि आशा र प्रेरणाको स्रोत बनेका छन्। उनको विगत भने निकै कष्टकर थियो। जिमिन्दारको घरमा पुस्तौनी कमैयाको रूपमा जीवन बिताएका उनका बुबाको पदचाप पछ्याउँदै उनले बाल्यकालदेखि नै कठोर श्रमको सामना गरे। दश वर्षको उमेरमा गोरु चराउने र पन्ध्र वर्षमा हलो जोत्ने जिम्मेवारी उनको काँधमा आयो। ऋणको पासोमा परेर उनी आफैँ पनि कमैया बस्न बाध्य भए, जहाँ बिहानको उज्यालोदेखि रातिसम्म कामको बन्धनमा बाँधिनुपर्थ्यो। २०५७ सालमा सरकारले कमैया प्रथा उन्मूलन गरेपछि डगौराको जीवनले नयाँ मोड लियो। पुनःस्थापना अन्तर्गत पाएको जग्गामा सानो झुपडीबाट नयाँ यात्रा थालेका उनले गरिबी निवारण कोषको समूहमा आबद्ध भएर उद्यमशीलताको बाटो रोजे। सुरुमा दश हजार रुपैयाँ ऋण लिएर बङ्गुरपालन थालेका उनले अनेकौं चुनौतीको सामना गर्दै त्यसलाई विस्तार गरे। पछि थप ऋण लिएर स्थापना गरेको सानो कुटानी-पिसानी मिल आज उनको सफलताको आधार बनेको छ। डिजेल इन्जिनबाट सुरु भएको मिल अहिले आधुनिक मेसिन र विद्युतबाट चल्छ, जसमा उनले सात लाखभन्दा बढी लगानी गरिसकेका छन्। यही मिलको आम्दानीले उनको झुपडी पक्की घरमा परिणत भएको छ भने सातै जना छोराछोरी निजी विद्यालयमा अध्ययनरत छन्। आफूले शिक्षाको मुख देख्न नपाए पनि छोराछोरीलाई डाक्टर-इन्जिनियर बनाउने सपना बोकेका डगौरा दम्पतीको यो यात्राले देखाउँछ– दृढ सङ्कल्प, निरन्तर मिहिनेत र सही समयमा लिइएको निर्णयले जस्तोसुकै अँध्यारोलाई पनि चिर्न सकिन्छ।
यस वर्षको हिउँदमा देशभर अधिकांश स्थानमा मौसम सुख्खा र न्यानो रहने पूर्वानुमान गरिएको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागले सार्वजनिक गरेको हिउँदकालीन आँकलन अनुसार, देशका धेरैजसो भूभागमा वर्षा सरदरभन्दा कम हुनेछ भने अधिकतम तथा न्यूनतम दुवै तापक्रम औसतभन्दा बढी रहने सम्भावना छ। विशेषगरी सुदूरपश्चिम, कर्णाली, लुम्बिनी, बागमती, मधेश र कोशी प्रदेशका विभिन्न क्षेत्रमा सरदरभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना ५५ देखि ६५ प्रतिशतसम्म रहेको छ। यद्यपि, सुदूरपश्चिम, कर्णाली र गण्डकीका केही उत्तरी–पश्चिमी भूभागमा भने वर्षाको अवस्था सामान्य वा बढी पनि हुन सक्ने सम्भावनालाई नकारिएको छैन। वर्षाको कमीसँगै तापक्रममा भने वृद्धि हुने देखिएको छ। देशभरका अधिकांश क्षेत्रमा न्यूनतम र अधिकतम तापक्रम औसतभन्दा बढी रहने अनुमान गरिएको हो। समग्रमा, न्यानो र सुख्खा हिउँदको यो प्रक्षेपणले कृषि तथा वातावरणीय क्षेत्रमा पर्न सक्ने सम्भावित असरहरूतर्फ सङ्केत गरेको छ। नेपालमा सामान्यतया मङ्सिर १५ देखि फागुन १६ सम्मको अवधिलाई हिउँदयाम मानिन्छ।
नेपाली सेनाको इतिहासमा एक दुर्लभ र प्रेरणादायी अध्याय थपिएको छ, जहाँ एकै परिवारका बाबुछोरीले एकैपटक सहायक सेनानी (सेकेन्ड लेफ्टिनेन्ट) पदमा सफलता हासिल गरेका छन्। बैतडीको सुर्नया गाउँपालिका-५ कारिकोटका ४३ वर्षीय नरेन्द्रबहादुर विष्ट र उनकी २० वर्षीया छोरी आयुसा विष्टले यो ऐतिहासिक कीर्तिमान रचेका हुन्। २४ वर्षको लामो सैनिक सेवापछि पदोन्नति हुँदै नरेन्द्र अधिकृत बन्न सफल भए भने छोरी आयुसाले आफ्नो पहिलो प्रयासमै यो गौरवमय सफलता प्राप्त गरिन्। यो अद्वितीय संयोगले उनीहरूलाई भक्तपुरको खरिपाटीस्थित सैनिक प्रतिष्ठानमा एउटै दर्जामा सँगै तालिम लिने अवसर जुरायो, जुन नेपाली सेनाको इतिहासमा सम्भवतः पहिलो घटना हो। हाल नरेन्द्र बारास्थित सबुज गणमा कार्यरत छन् भने आयुसा खरिपाटीमा आफ्नो तालिमलाई निरन्तरता दिइरहेकी छिन्। "आफू पनि फौजी, छोरी पनि फौजी, यसभन्दा ठूलो गर्व के हुन्छ र?" भन्दै नरेन्द्रले व्यक्त गरेको खुसीले उनीहरूको समर्पण र राष्ट्रसेवाप्रतिको पारिवारिक लगावलाई स्पष्ट पार्छ। बाबुछोरीको यो सफलताले सैनिक परिवारको त्यागलाई मात्र नभई नयाँ पुस्ताका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ।
नेपाली संगीतका अमर नक्षत्र, ‘स्वरसम्राट्’ नारायणगोपाल गुरुवाचार्य प्रेम, वियोग, संघर्ष र जीवनदर्शनका गीतहरू मार्फत लाखौँ श्रोताको हृदयमा बस्न सफल छन्। उनको सांगीतिक यात्रा जति चर्चित छ, उनको व्यक्तिगत जीवनका पानाहरू पनि उत्तिकै मार्मिक र रोचक घटनाले भरिएका छन्। डिसेम्बर ५ तारिखको दिन नेपाली संगीतका लागि एक कालो दिन हो, जुन दिन राति ९:२५ मा नारायणगोपालले भौतिक संसारबाट बिदा लिए। यो मिति विश्वप्रसिद्ध संगीतकार वुल्फग्याँग अमादियस मोत्सार्टको निधन भएको दिनसँग मिल्नु एक अनौठो संयोग हो, तर त्योभन्दा पनि आश्चर्यजनक संयोग वीर अस्पतालको त्यो तलामा घटिरहेको थियो, जहाँ नारायणगोपालले अन्तिम श्वास फेर्दै थिए। त्यही समय, त्यही तलामा, उनकी पहिलो प्रेमिका ‘बेबी’ पनि आफ्ना बिरामी पतिको सेवामा थिइन्। त्यो पीडादायी क्षणमा नर्सको भुलबस उनीहरूको फाइलसमेत साटिएको घटनाले नियतिको त्यो खेललाई अझ गहिरो बनाउँछ। नारायणगोपालको पहिलो प्रेमकथा भारतबाट नृत्य सिकेर फर्किएकी ‘बेबी’सँगको भेटबाट सुरु भएको थियो। वसन्तपुरमा आयोजित नृत्य कार्यक्रममा बेबीको कलाबाट मोहित भएका नारायणगोपालले भोलिपल्टै उनलाई कविता सुनाए, जसबाट सुरु भएको सम्बन्धले उनीहरूलाई विजयेश्वरी मन्दिरको साक्षी बनायो। एकदिन नारायणगोपालले गोजीबाट सिन्दूर निकालेर विवाहको प्रस्ताव राख्दा बेबीले पारिवारिक प्रक्रिया पूरा गर्न आग्रह गरिन्, तर त्यो सम्बन्धले पूर्णता पाउन सकेन। दार्जिलिङमा पुगेर टुंगिएको त्यो अपुरो प्रेमपछि नारायणगोपालको जीवनमा पेमाला लामाको प्रवेश भयो। पत्रमित्रताबाट सुरु भएको यो सम्बन्धलाई कर्म योञ्जन र नगेन्द्र थापा जस्ता मित्रहरूको सहयोगले विवाहमा परिणत गर्यो। पेमाला नारायणगोपालको संगीतकी सबैभन्दा ठूली प्रशंसक मात्र थिइनन्, उनको जीवनको बलियो आधार पनि बनिन्। नारायणगोपालले ‘चिनारी हाम्रो धेरै पुरानो’ गीत पेमालाका लागि गाएको बताउँदा उनीहरूको प्रेमले अमरता पाएको थियो। नारायणगोपालको निधनपश्चात् पेमालाले उनको विरासतलाई जोगाउन आफूलाई समर्पित गरिन्। उनले नारायणगोपाल संगीत कोष स्थापना गरी नयाँ प्रतिभालाई प्रोत्साहन दिनेदेखि संगीतकर्मीको रोयल्टी अधिकारका लागि निरन्तर आवाज उठाइरहिन्। नारायणगोपालले गीत छान्दा जति कुशलता देखाउँथे, जीवनसाथी छनोटमा पनि उनी उत्तिकै विवेकशील थिए भन्ने कुरा पेमालाले उनको अनुपस्थितिमा गरेको अथक संघर्षले प्रमाणित गर्छ। आज नारायणगोपालका गीतहरू अमर छन् भने त्यसको श्रेय उनको स्वरलाई मात्र होइन, त्यो स्वरलाई जीवित राख्न आजीवन लडिरहने पेमालाको समर्पणलाई पनि जान्छ।
भ्रष्टाचारविरुद्धको सशक्त कथावस्तुमा आधारित नेपाली चलचित्र ‘बिगुल’को पहिलो झलक पोस्टर सार्वजनिक गर्दै प्रदर्शन मिति घोषणा गरिएको छ। रमेश कोइरालाद्वारा निर्देशित यो बहुप्रतिक्षित चलचित्र आगामी माघ ९ गतेदेखि देशभरका सिनेमाघरमा लाग्ने भएको हो। सार्वजनिक पोस्टरहरूले फिल्मको विद्रोही भावलाई जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्, जसमा एकातर्फ गम्भीर मुद्रामा देखिएकी अभिनेत्री बेनिशा हमालको पृष्ठभूमिमा मसाल बोकेको आक्रोशित भीड देखिन्छ भने अर्कोतर्फ मुख्य कलाकारहरूलाई आक्रोशपूर्ण भावमा देखाइएको छ। फिल्मको कथाले हालै देशमा युवाहरूले गरेको आन्दोलनको झल्को दिनुलाई निर्माण पक्षले एक दुर्लभ संयोग मानेको छ, किनकि यो कथा चार महिनाअघि नै तयार भइसकेको थियो। म्याग्नोलिया ग्रुपको ब्यानरमा कल्पना पौडेलको प्रस्तुति र दिनेश कोइरालाको निर्माण तथा कथामा बनेको यो फिल्मले युवा र महिलामा चेतना जगाएर विकृतिविरुद्ध परिवर्तनको बिगुल फुक्ने निर्माता कोइराला बताउँछन्। निर्देशक कोइरालाले यसलाई पारिवारिक, सामाजिक न्याय र राजनीतिक सचेतनाबाट जन्मिएको भुइँमान्छेको सपना र संघर्षको कथाको रूपमा व्याख्या गरेका छन्। फिल्ममा बेनिशा हमाल, नरेन खड्का, रमेश बुढाथोकीका साथै नीर शाह, सरोज खनाल, हेमन्त बुढाथोकी र शिशिर वाङ्देलजस्ता दिग्गज कलाकारहरूको अभिनय रहेको छ। प्रदीप भारद्वाज र मौनता श्रेष्ठको पटकथा रहेको फिल्ममा अर्जुन पोखरेलको संगीत, शिव ढकालको छायाङ्कन र तारा थापा ‘किम्भे’को सम्पादन छ।
हरेक व्यक्तिको जीवनमा घर केवल ढुङ्गा र माटोले बनेको संरचना मात्र होइन, यो सुख, शान्ति र समृद्धिको केन्द्र पनि हो। हिन्दू धर्म तथा वास्तुशास्त्रले घरको ऊर्जालाई सन्तुलित बनाई सकारात्मक वातावरण सिर्जना गर्ने प्राचीन ज्ञान प्रदान गर्दछ, जसले परिवारमा लक्ष्मीको स्थायी वास सुनिश्चित गर्छ। वास्तुका केही सरल तर शक्तिशाली नियमहरू अपनाएर तपाईं पनि आफ्नो घरलाई सौभाग्य र समृद्धिको केन्द्र बनाउन सक्नुहुन्छ। घरमा सकारात्मक ऊर्जाको प्रवाह मुख्य प्रवेशद्वारबाट सुरु हुन्छ, जसलाई लक्ष्मीको आगमन मार्ग मानिन्छ। त्यसैले, मुख्य द्वार सधैँ सफा, उज्यालो र अवरोधरहित हुनुपर्छ। ढोका वरिपरि जुत्ता-चप्पलको थुप्रो वा फुटेका सामग्री राख्दा ऊर्जाको प्रवाह रोकिन्छ। घरभित्र प्रवेश गरेपछि उत्तर-पूर्व दिशा, अर्थात् ईशान कोण, सबैभन्दा पवित्र स्थान मानिन्छ। यो दिशामा मन्दिर स्थापना गर्नु वा जलतत्व (पानीको भाँडो) राख्नु अत्यन्त शुभ हुन्छ, जसले धन-धान्य र आर्थिक स्थिरता आकर्षित गर्दछ। घरको वातावरणलाई जीवन्त बनाउन तुलसी, मनी प्लान्ट वा बाँसजस्ता शुभ बिरुवाहरू उत्तर वा पूर्व दिशामा रोप्नु लाभदायक हुन्छ। हरिया र स्वस्थ बिरुवाहरू लक्ष्मीको प्रतीक हुन्, तर सुकेका वा ओइलाएका बोटबिरुवाहरूले भने नकारात्मक ऊर्जा फैलाउने हुँदा तिनलाई तुरुन्त हटाउनु पर्छ। यसका साथै, घरमा बिग्रिएका वा नचल्ने वस्तुहरू, जस्तै बन्द घडी, टुटेफुटेका भाँडाकुँडा, चुहिने धारा वा खराब इलेक्ट्रोनिक सामानहरूले पनि नकारात्मक ऊर्जा र आर्थिक बाधा उत्पन्न गर्छन्। यस्ता अनावश्यक वस्तुहरूलाई घरबाट हटाउँदा सकारात्मक ऊर्जाको प्रवाह निर्बाध हुन्छ, जसले मानसिक शान्ति, पारिवारिक मेलमिलाप र आर्थिक उन्नति सहज बनाउँछ।
प्रेम चोपडा बलिउडका यस्ता कलाकार हुन्, जसको नाम सुन्दा सधैं खलनायकको छवि तुरुन्त दिमागमा आउँछ। सन् १९३५ को २३ सेप्टेम्बरमा लाहौर, भारतमा जन्मिएका प्रेमले आफ्नो प्रारम्भिक जीवनमा नै कठिनाइ र संघर्षको सामना गरे। बाल्यकालदेखि नै प्रेमलाई अभिनयको गहिरो रुचि थियो। उनी सुरुमा पत्रकारितामा वा सरकारी सेवामा लाग्ने सोचमा थिए, तर अभिनयप्रतिको रुचिले उनलाई फिल्म क्षेत्रमा डोर्यायो। उनी केवल अभिनय मात्र होइन, चलचित्रका प्रत्येक पक्षको अध्ययनमा ध्यान दिन्थे। यही उत्साह र प्रतिबद्धताले उनलाई दिल्ली र पछि मुम्बईमा अभिनयको प्रशिक्षण लिन प्रेरित दिएको थियो।