
सुर्खेत, ४ साउन । सुर्खेतको चौकुने गाउँपालिका वडा नम्बर १ तालागाउँस्थित कर्णाली नदीमा पौडी खेल्ने क्रममा डुबेर बेपत्ता भएका एक युवकको शव चार दिनपछि कैलालीमा फेला परेको छ । गत असार ३१ गते दिउँसो नदीमा डुबेर बेपत्ता भएका बाजुराको त्रिवेणी नगरपालिका वडा नम्बर ३ का २५ वर्षीय रामबहादुर भण्डारीको शव कैलालीको टीकापुरमा फेला परेको हो । मृतक भण्डारी चौकुने गाउँपालिका-१ तालागाउँका प्रेमबहादुर साउदको लु ३ च ७६५२ नम्बरको बोलेरो गाडीका चालक हुन् । असार ३१ गते दिउँसो ३ बजेतिर स्थानीय तीन जना साथीहरूसँग कर्णाली नदीमा पौडी खेल्ने क्रममा उनी अचानक नदीमा डुबेर बेपत्ता भएका थिए । चार दिनसम्म व्यापक खोजी भण्डारी बेपत्ता भएलगत्तै अस्थायी प्रहरी पोष्ट लगाम र इलाका प्रहरी कार्यालय बाबियाचौरबाट प्रहरी निरीक्षक भुपेन्द्र शाहीको कमाण्डमा टोली खटिएको थियो । साउन ३ गतेसम्म सुर्खेतका ६ वटा प्रहरी बुथ (लगाम, बिजौरा, तातापानी, घाटगाउँ) र सशस्त्र प्रहरी बल (APF) गुटु क्याम्पका सुरक्षाकर्मीहरूले नदी किनारका विभिन्न क्षेत्रमा व्यापक खोजी गरिरहेका थिए । कैलालीको श्रीलंका टापुमा फेला, आफन्तद्वारा सनाखत शनिबार (साउन ३ गते) दिउँसो २ बजेतिर कैलालीको टीकापुर नगरपालिका वडा नम्बर ८ श्रीलंकास्थित कर्णाली नदीको बीच टापुमा एक पुरुषको बेवारिसे शव फेला परेको थियो । प्रहरी चौकी सत्ती र इलाका प्रहरी कार्यालय टीकापुरका प्रहरी नायब उपरीक्षक (DSP) प्रकाश डाँगीको कमाण्डमा खटिएको टोलीले शव नियन्त्रणमा लिई पोस्टमार्टमका लागि टीकापुर अस्पताल पुर्याएको थियो । शनिबार राति ८ बजे उक्त शव बेपत्ता चालक रामबहादुर भण्डारीकै भएको भनी त्रिवेणी नगरपालिकाका वडाध्यक्ष र मृतकका काका राजेन्द्र भण्डारीले सनाखत गरेको इलाका प्रहरी कार्यालय टीकापुरले जनाएको छ । घटनाबारे प्रहरीले थप अनुसन्धान र कानुनी प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ ।

सुर्खेत, ३ साउन । सुर्खेतको वीरेन्द्रनगरबाट तीन दिनदेखि बेपत्ता भएका एक वृद्ध जंगलमा मृत फेला परेका छन्। वीरेन्द्रनगर नगरपालिका वडा नम्बर २ दौलतपुर बस्ने ६७ वर्षीय लालबहादुर सुनार यही असार ३२ गते बिहान ८:०० बजेदेखि घरपरिवारलाई कुनै जानकारी नदिई निस्किएका थिए। निज घर नफर्किएपछि आफन्त र प्रहरीले उनको खोजी कार्य तीव्र पारेका थिए। खोजी गर्ने क्रममा आज साउन ३ गते दिउँसो १२:२० बजेको समयमा वीरेन्द्रनगर-२ स्थित निकासखोलाको जंगलमा सुनार झुण्डिएको अवस्थामा मृत फेला परेका हुन्। प्रहरी चौकी बाङ्गेसिमल सुर्खेतबाट प्रहरी सहायक निरीक्षक (प्रसनि) टीकाराम थापाको कमाण्डमा खटिएको टोली र आफन्तजनले संयुक्त रूपमा खोजतलास गर्दा उनलाई फेला पारेका थिए। घटनास्थलमा सुनारलाई झुण्डिएको (आत्महत्या गरेको) अवस्थामा फेला पारेपछि टोलीले जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतमा जानकारी गराएको थियो। लगत्तै जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट प्रहरी निरीक्षक (प्रनि) दीपक मगराठीको कमाण्डमा सोको (SOCO - Scene of Crime Officer) सहित ५ जनाको विशेष प्रहरी टोली घटनास्थलतर्फ खटिएको छ। प्रहरीले घटनास्थलको मुचुल्का संकलन गरी घटनाबारे थप अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ।

सामाजिक सञ्जाल फेसबुकको डेस्कटप संस्करणमा आइतबार दिउँसोदेखि विश्वव्यापी रूपमा ठूलो प्राविधिक समस्या देखिएको छ । समस्याका कारण विश्वभरका लाखौँ प्रयोगकर्ताहरू प्रभावित भएका छन् । आइतबार दिउँसो करिब १:३० बजेदेखि फेसबुकको वेब तथा डेस्कटप संस्करणमा एक्कासि समस्या देखा परेको हो । प्रयोगकर्ताहरूका अनुसार अकाउन्ट आफैँ लगआउट हुने, फेसबुक पेजहरू नखुल्ने, र लगइन गर्न खोज्दा "Account Temporarily Unavailable" (खाता अस्थायी रूपमा उपलब्ध छैन) भन्ने सन्देश देखिने गरेको छ । कतिपय प्रयोगकर्ताले भने फेसबुक पेज लोड हुन निकै ढिलाइ भएको र लगइन गर्नै नसकिएको गुनासो गरेका छन् । वेबसाइटहरूको सेवा अवरोध र अवस्थाबारे जानकारी दिने अन्तर्राष्ट्रिय संस्था 'डाउन डिटेक्टर' (Downdetector) मा पनि छोटो समयमै ठूलो संख्यामा प्रयोगकर्ताहरूले फेसबुक डाउन भएको रिपोर्ट दर्ता गराएका छन् । यस विश्वव्यापी प्राविधिक समस्याका बारेमा फेसबुकको मातृ कम्पनी मेटा (Meta) ले अहिलेसम्म कुनै आधिकारिक धारणा वा कारण सार्वजनिक गरेको छैन । यद्यपि, कम्पनीले समस्या समाधानका लागि प्राविधिक काम गरिरहेको अनुमान गरिएको छ । प्राविधिकहरूले समस्या पूर्ण रूपमा समाधान नभएसम्म प्रयोगकर्ताहरूलाई केही समय धैर्य गर्न र बारम्बार लगइनको प्रयास नगर्न सुझाव दिएका छन् ।

काठमाडौँ उपत्यकाबाट बाहिरिने लामो दूरीका सार्वजनिक सवारीसाधनमा अबदेखि यात्रुको सामान सुरक्षित राख्न ‘लगेज ट्याग’ प्रणाली लागू गरिने भएको छ। यात्रुको झोला हराउने, साटिने वा चोरी हुने समस्याको अन्त्य गर्दै सार्वजनिक यातायातलाई थप व्यवस्थित र सुरक्षित बनाउन यो नयाँ नियम ल्याइएको हो। यस सम्बन्धमा काठमाडौँ उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालय र नेपाल राष्ट्रिय यातायात व्यवसायी महासंघबीच औपचारिक सम्झौता भएको छ। सम्झौतापत्रमा ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका प्रमुख एवं प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक (SSP) नवराज अधिकारी र महासंघका अध्यक्ष सरोज सिटौलाले हस्ताक्षर गर्नुभएको छ। कसरी काम गर्छ यो प्रणालीले? नम्बरयुक्त ट्याग: बस काउन्टरबाटै यात्रुको लगेज वा झोलामा एउटा विशिष्ट कोड वा नम्बरसहितको ट्याग लगाइनेछ। यात्रुलाई बुझिलिने रसिद: सोही नम्बर उल्लेख भएको एउटा रसिद वा ट्यागको प्रतिलिपि यात्रुलाई पनि उपलब्ध गराइनेछ। गन्तव्यमा प्रमाणीकरण: बस आफ्नो गन्तव्यमा पुगेपछि यात्रुसँग भएको नम्बर र झोलामा भएको ट्याग नम्बर भिडाएर (मिलाएर) मात्रै सामान हस्तान्तरण गरिनेछ। हवाई यात्रा जस्तै आधुनिक व्यवस्थापन महासंघका अध्यक्ष सरोज सिटौलाका अनुसार हवाई यात्रामा जस्तै अब सार्वजनिक बस सेवामा पनि आधुनिक व्यवस्थापन प्रणाली भित्र्याउन लागिएको हो। विशेषगरी चाडपर्व, रात्रिकालीन यात्रा र भिडभाडका बेला यात्रुको सामान हराउने ठूलो चुनौती रहँदै आएकोमा यो प्रणालीले यात्रुलाई ढुक्क भएर यात्रा गर्ने वातावरण बनाउने विश्वास गरिएको छ। यस्तै, उपत्यका ट्राफिक प्रहरी प्रमुख एसएसपी नवराज अधिकारीले सार्वजनिक सवारी साधनमा बढ्दो चोरी, झोला साटिने समस्या र यातायातको माध्यमबाट हुन सक्ने गैरकानुनी वा अवैध वस्तुको ओसारपसार नियन्त्रण गर्न यो प्रणाली प्रभावकारी हुने बताउनुभयो। प्रारम्भिक चरणमा जेठ १५ गतेदेखि लामो दूरीका बसहरूमा यो नियम अनिवार्य रूपमा लागू हुनेछ भने आगामी दिनमा यसलाई क्युआर कोड (QR Code) र डिजिटल रेकर्डिङ प्रणालीमा समेत लैजाने ट्राफिक प्रहरीको योजना छ।

सरकारी खरिद प्रक्रियामा नियम र कानुनको पालना कत्तिको पारदर्शी रूपमा भइरहेको छ? सुशासन र कानुनी राज्यको पैरवी गर्ने कर्णाली प्रदेश सरकारकै मातहतका निकायहरूमा देखिएका केही तथ्यहरूले गम्भीर प्रश्न उब्जाएका छन्। स्वास्थ्य सेवा कार्यालय, जाजरकोटले अस्पताल फार्मेसीका लागि औषधि खरिद गर्ने क्रममा औषधि व्यवस्था विभागमा दर्ता नै नभइसकेको फर्मसँग सम्झौता गरेको पाइएको छ। संयोग कस्तो देखिएको छ भने, उक्त फर्मका सञ्चालक कर्णाली प्रदेशका सामाजिक विकास मन्त्री घनश्याम भण्डारीका आफ्नै साला खगेन्द्र बहादुर खड्का हुन्। मन्त्रीकै मातहतको कार्यालयमा आफ्नै साला जोडिएको यो प्रकरण र मन्त्रालयकै अर्को १० लाखको बजेट शीर्षकमाथि अहिले स्वार्थको द्वन्द्वलाई लिएर प्रश्न उठ्न थालेको छ। [भाग १: कालक्रम (Timeline) को गम्भीर त्रुटि] स्वास्थ्य सेवा कार्यालय जाजरकोटले आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ का लागि अस्पताल फार्मेसीका औषधि र सर्जिकल सामग्री खरिद गर्न बोलपत्र (IFB No: HSO/JKT/NCB/1/2082/083) आह्वान गरेको थियो। सो प्रक्रियामार्फत २४९ वटा आइटमको ठेक्का कर्णाली फर्मा एण्ड सर्जिकल कम्पनी प्रा. लि. सुर्खेतलाई स्वीकृत गरियो। 'भित्री कुरा मिडिया' लाई प्राप्त बैंक भौचर अनुसार, बोलपत्र जमानत र कार्य सम्पादन जमानत बापतको रकम बैंकमा जम्मा गर्ने व्यक्ति खगेन्द्र बहादुर खड्का हुन्। यसैका आधारमा कार्यालय र कम्पनीबीच २०८२ साल पुस ६ गते औपचारिक ठेक्का सम्झौता भयो। तर, 'भित्री कुरा मिडिया' लाई प्राप्त औषधि व्यवस्था विभाग नेपालगन्जको आधिकारिक पत्र (चलानी नं. २०३५) ले एउटा गम्भीर कानुनी प्रश्न खडा गरिदिएको छ। उक्त पत्र अनुसार यो कर्णाली फर्मा नामक कम्पनी २०८२ साल पुस २१ गते मात्र सरकारी ढड्डामा थोक विक्रेताका रूपमा दर्ता भएको देखिन्छ।मुख्य कानुनी प्रश्न: जो फर्म पुस २१ मा मात्र आधिकारिक रूपमा दर्ता भयो, त्यो फर्मसँग १५ दिन अगाडि नै (पुस ६ गते) जाजरकोट अस्पतालले कसरी सम्झौता गर्यो? सार्वजनिक खरिद ऐन र औषधि ऐनका स्थापित मापदण्डहरू यहाँ किन पालन गरिएनन्? यो केवल प्राविधिक भूल मात्र हो कि यसभित्र कुनै विशेष सदाशयता लुकेको छ? भाग २: स्वार्थको द्वन्द्व (Conflict of Interest) को प्रश्न] यो खरिद प्रक्रियामा मन्त्री घनश्याम भण्डारीको प्रत्यक्ष संलग्नताको कुनै लिखित वा मौखिक प्रमाण फेला परेको छैन। तर, स्वास्थ्य सेवा कार्यालय जाजरकोट सिधै सामाजिक विकास मन्त्रालय मातहत पर्ने र उक्त फर्मका सञ्चालक खड्का मन्त्रीका आफ्नै साला हुनुले "स्वार्थको द्वन्द्व" र "नैतिक जवाफदेहिता" को प्रश्नलाई भने अवश्य आकर्षित गर्दछ। यति मात्र होइन, सामाजिक विकास मन्त्रालयको बजेट उपशीर्षक अन्तर्गत, खर्च शीर्षक नं. २२५२२ मा "आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सा सेवा प्रदान गर्ने स्वास्थ्य संस्थाहरूको भौतिक संरचना निर्माण सम्बन्धी विस्तृत अध्ययन" का लागि रु. १० लाख बजेट विनियोजन भएको देखिन्छ। यो १० लाखको कन्सल्टेन्सीको काम समेत कोटेसन मार्फत उनै साला खगेन्द्र बहादुर खड्काको अर्को फर्मसँग जोडिएको स्रोतको दाबी छ। यद्यपि यसको आधिकारिक पुष्टि हुन बाँकी छ। तर मन्त्रीकै मन्त्रालय र मातहतका कार्यालयहरूमा उनकै निकटतम नातेदारका फर्महरू लगातार जोडिनुले आम नागरिकमा आशंका जन्माउनु स्वाभाविक देखिन्छ। [भाग ३: निष्पक्ष छानबिनको माग] स्वास्थ्य सेवा कार्यालय जाजरकोटका सूचना अधिकारी कृष्ण बहादुर खत्रीले हालसम्म उक्त कम्पनीसँग कुनै पनि आर्थिक कारोबार नभएको प्रस्ट पारेका छन्। आर्थिक कारोबार नहुनु सकारात्मक पक्ष भए पनि, दर्ता प्रक्रिया पूरा नभएको फर्मसँग सम्झौता हुनु आफैँमा कानुनसम्मत देखिँदैन। यो प्रकरणमा मन्त्रीको नाम जोडिए पनि उनी स्वयंको भूमिका के कस्तो थियो भन्ने कुरा निष्पक्ष अनुसन्धानपछि मात्र प्रस्ट हुनेछ। तर, सुशासनको प्रत्याभूति दिलाउन र सार्वजनिक खरिद प्रक्रियाको साख जोगाउन अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग र सम्बन्धित उच्च निकायले यस कानुनी त्रुटि र स्वार्थको द्वन्द्व माथि गम्भीर र निष्पक्ष छानबिन गर्नु आवश्यक देखिन्छ। – भित्री कुरा मिडिया नेटवर्कका लागि विशेष ब्यूरो रिपोर्ट।

कर्णाली प्रदेश सरकारले आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा राजस्व संकलन, बजेट खर्च तथा आन्तरिक स्रोत परिचालनमा अपेक्षित उपलब्धि हासिल गर्न नसकेको पाइएको छ । महालेखापरीक्षकको कार्यालयले सार्वजनिक गरेको ६३औँ वार्षिक प्रतिवेदनको सारांशअनुसार कर्णाली प्रदेश राजस्व संकलनमा लक्ष्यनजिक पुगे पनि बजेट कार्यान्वयन, आन्तरिक स्रोत परिचालन र बेरुजु व्यवस्थापनमा अझै गम्भीर चुनौती कायम देखिएको हो । महालेखाको प्रतिवेदनअनुसार कर्णाली प्रदेशको बजेट कार्यान्वयन क्षमता निकै कमजोर देखिएको छ । आव २०८१/८२ मा कुल ३१ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँको बजेट ल्याएको प्रदेश सरकारले १९ अर्ब ९९ करोड ७४ लाख रुपैयाँ मात्र खर्च गर्न सकेको छ । यो कुल बजेटको ६३.६७ प्रतिशत मात्रै हो, जुन सातै प्रदेशमध्ये सबैभन्दा कम खर्च प्रतिशत हो । कुल खर्चमध्ये चालुतर्फ ९ अर्ब ७ करोड र पुँजीगत (विकास) तर्फ १० अर्ब ९२ करोड रुपैयाँ खर्च भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । कर्णाली प्रदेश सरकारले आव २०८१/८२ मा १० अर्ब २१ करोड ९७ लाख रुपैयाँ राजस्व उठाउने लक्ष्य लिएकोमा ९ अर्ब ३ करोड ३८ लाख रुपैयाँ मात्र संकलन गर्न सकेको छ । यो लक्ष्यको ८८.४० प्रतिशत हो । अन्य प्रदेशको तुलनामा कर्णालीको राजस्व संकलन मध्यम अवस्थामा रहे पनि यसले पूर्ण लक्ष्य भने भेट्न सकेन । आन्तरिक स्रोत परिचालनतर्फ पनि कर्णाली प्रदेश अन्य प्रदेशको तुलनामा सबैभन्दा कमजोर देखिएको छ । प्रदेशले गरेको कुल खर्चमध्ये केवल ५०.१६ प्रतिशत मात्र आफ्नै स्रोतबाट व्यहोरेको पाइएको छ । बाँकी आधाभन्दा बढी खर्चका लागि कर्णाली प्रदेश संघीय सरकारबाट प्राप्त हुने अनुदान तथा वित्तीय हस्तान्तरणमा निर्भर रहनुपरेको छ । यो सातै प्रदेशमध्ये सबैभन्दा कम आन्तरिक स्रोत परिचालन क्षमता हो । महालेखापरीक्षकको प्रतिवेदनअनुसार कर्णाली प्रदेशमा वित्तीय अनुशासनको अवस्था पनि चिन्ताजनक छ । आव २०८१/८२ मा लेखापरीक्षण गरिएको ३७ अर्ब १९ करोड रुपैयाँमध्ये ७७ करोड ३५ लाख रुपैयाँ बेरुजु कायम भएको छ, जुन कुल रकमको २.०८ प्रतिशत हो । यो प्रतिशत मधेश प्रदेशपछि देशभरिमै दोस्रो उच्च बेरुजु हो । यसैसँगै हालसम्म कर्णाली प्रदेशको कुल बाँकी बेरुजु ४ अर्ब ७३ करोड ५६ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । जसमध्ये ६९ करोड ७६ लाख रुपैयाँ त पेस्की रकम मात्रै रहेको प्रतिवेदनले देखाएको छ । महालेखाको सुझाव: प्रतिवेदनले कर्णाली प्रदेशमा बजेट कार्यान्वयन क्षमता कमजोर रहेको र संघीय अनुदानमा निर्भरता अत्यधिक रहेको औंल्याएको छ । आगामी दिनमा वित्तीय अनुशासन सुदृढ गर्न, विकास आयोजनाहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न, राजस्वको दायरा विस्तार गर्न र बेरुजु फर्छ्योटमा प्रदेश सरकारले विशेष ध्यान दिनुपर्ने महालेखाको निष्कर्ष छ ।

काठमाडौँ उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयले वैदेशिक रोजगारी र उच्च शिक्षाका नाममा सर्वसाधारणलाई ठगी गर्ने ९५ वटा शैक्षिक परामर्श केन्द्र (कन्सल्टेन्सी) माथि एकैसाथ छापा मारेको छ। शुक्रबार गरिएको उक्त विशेष कारबाहीका क्रममा प्रहरीले ६९ जना कन्सल्टेन्सी सञ्चालकहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको छ। विदेश पढ्न पठाइदिने प्रलोभन देखाएर नेपाली नागरिकहरूलाई ठगी गरेको भन्दै पीडितहरूले दिएको उजुरीका आधारमा प्रहरीले उपत्यकाका विभिन्न स्थानमा रहेका कन्सल्टेन्सीहरूमा एकैसाथ छापा मारेको हो। प्रहरीका अनुसार कारबाहीमा परेका यी संस्थाहरूले प्रचलित कानुनी मापदण्डहरू पालना नगरेको पाइएको छ। उनीहरूले मुख्य गरी देहायका नियमहरूको उल्लङ्घन गरेका छन्: शिक्षा ऐन २०२८ र शिक्षा नियमावली २०५९ को पालना नगरेको। शैक्षिक परामर्श सेवा तथा भाषा शिक्षण निर्देशिका २०७३ मा उल्लेखित मापदण्ड विपरीत कार्य गरेको। कन्सल्टेन्सी दर्ता नगरी र नवीकरण समेत नगराई अवैध रूपमा सञ्चालन गरेको। सरकारबाट इजाजत नलिई शैक्षिक परामर्श, भाषा शिक्षण र पूर्व तयारी कक्षाहरू सञ्चालन गरेको। अनुसन्धानका क्रममा यी संस्थाहरूले उच्च शिक्षाका लागि विदेश पठाइदिने प्रलोभन देखाई सर्वसाधारणबाट ठुलो रकम असुल गरी आर्थिक ठगी गरेको पाइएको प्रहरीले जनाएको छ। पक्राउ परेका ६९ जना सञ्चालकहरूलाई हिरासतमा राखी थप अनुसन्धान प्रक्रिया अगाडि बढाइएको सूचना अधिकारी एवं प्रहरी उपरीक्षक रामेश्वर कार्कीले जानकारी दिनुभयोकाे छ। प्रहरीले यस्ता अवैध शैक्षिक परामर्श केन्द्रहरू वा कन्सल्टेन्सीहरूबाट ठगीमा परेका सम्पूर्ण पीडितहरूलाई यथाशिघ्र प्रमाणसहित टेकुस्थित काठमाडौँ उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयमा सम्पर्क राख्न अनुरोध समेत गरेको छ।

नेपालको दूरसञ्चार क्षेत्रमा अहिलेसम्मकै ठुलो आर्थिक अनियमितता र सरकारी सम्पत्ति हिनामिनाको विषयमा अनुसन्धान गरिरहेको नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) ले आफ्नो सक्रियता बढाएको छ। बिहीबार सीआईबीको टोलीले ललितपुरस्थित एनसेलको प्रधान कार्यालय पुगेर स्मार्ट टेलिकमको सम्पत्ति खरिद-बिक्रीसँग सम्बन्धित महत्त्वपूर्ण कागजात र प्रमाणहरू नियन्त्रणमा लिएको छ। के हो प्रकरण? स्मार्ट टेलिकमले सरकारलाई बुझाउनुपर्ने अर्बौँको नवीकरण दस्तुर र राजस्व बुझाउन नसकेपछि ३ वैशाख २०८० मा यसको लाइसेन्स स्वतः रद्द भएको थियो। कानुनी व्यवस्था अनुसार लाइसेन्स रद्द भएपछि कम्पनीको सम्पूर्ण पूर्वाधार र नेटवर्क नेपाल सरकार (नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरण) को नियन्त्रणमा रहने प्रावधान छ। तर, राज्यको स्वामित्वमा आइसकेको यो सम्पत्तिलाई नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैङ्क (NIMB) ले गैरकानुनी रूपमा लिलाम प्रक्रियामा लगेर एनसेललाई बिक्री गरेपछि यो प्रकरणले फौजदारी मोड लिएको हो। बैङ्क र कम्पनीका उच्च पदाधिकारी पक्राउ यस प्रकरणमा संलग्न रहेको आरोपमा प्रहरीले अहिलेसम्म चार जनालाई नियन्त्रणमा लिइसकेको छ: सर्वेश जोशी: स्मार्ट टेलिकमका तत्कालीन अध्यक्ष, जसले कानुनी अधिकार नहुँदा नहुँदै सम्पत्ति लिलामीका लागि मञ्जुरीनामा दिएका थिए। ज्योतिप्रकाश पाण्डे: नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैङ्कका सीईओ, जसलाई बुधबार नियन्त्रणमा लिइएको हो। पलिना श्रेष्ठ र नरेन्द्र उलाक: लिलामी प्रक्रियामा संलग्न अन्य दुई आरोपित। एनसेलको शङ्कास्पद भूमिका र 'भित्री सेटिङ' लिलामीका क्रममा एनसेलले स्मार्ट टेलिकमको पुराना उपकरणहरूका लागि ४ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ कबोल गरेको थियो। अन्य दुई प्रतिस्पर्धीले करिब ४०-४४ करोड मात्र कबोल गरेको अवस्थामा एनसेलले १० गुणा बढी मूल्य हाल्नुलाई विज्ञहरूले 'भित्री सेटिङ' को संज्ञा दिएका छन्। स्मार्ट टेलिकमले सरकारलाई बुझाउनुपर्ने करिब ३० अर्ब रुपैयाँ (नवीकरण दस्तुरसहित) राजस्वलाई पन्छाएर केवल बैङ्कको ऋण तिर्न यो कृत्रिम कारोबार गरिएको सीआईबीको ठहर छ। पूर्व महालेखा परीक्षक टङ्कमणि शर्माको प्रतिवेदनले पनि स्मार्ट टेलिकम टाट पल्टाउने समूह र एनसेल खरिद गर्ने समूह (सतिसलाल आचार्य समूह) एउटै भएको र यो 'क्रस होल्डिङ' को गम्भीर उल्लंघन भएको औँल्याएको छ। प्राधिकरणको मौनतामाथि प्रश्न यस प्रकरणमा नियामक निकाय नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको भूमिका पनि सन्देहास्पद देखिएको छ। आफ्नै नियन्त्रणमा रहेको सम्पत्ति लिलामी हुँदा महिनौँसम्म मूकदर्शक बनेको र सम्पत्ति बिक्री भइसकेपछि मात्र मूल्याङ्कन समिति गठन गर्ने नाटक गरेको भन्दै प्राधिकरण नेतृत्वमाथि पनि छानबिनको माग उठेको छ। सीआईबीले यसलाई संगठित अपराधको रूपमा व्याख्या गर्दै अनुसन्धानलाई थप सुक्ष्म बनाएको छ। सरकारी सम्पत्ति र अर्बौँको राजस्व जोगाउन यो अनुसन्धानले कुन मोड लिन्छ, त्यो भने हेर्न बाँकी छ।