— बैतडीको पाटन नगरपालिका–८, खोड्पे जसुलीखालीका सस्कारशिरोमणी ज्योतिषाचार्य पण्डित गणेशप्रसाद पन्तले विगत २७ वर्षदेखि दलित बस्तीमा पुगेर धार्मिक कर्मकाण्ड गराउँदै आएका छन्। समाजमा व्याप्त जातीय विभेद र सांस्कृतिक कुरीति हटाउने उद्देश्यले उनले यो अभियान सञ्चालन गरेका हुन्।

पन्तले दलित बस्तीहरूमा वैदिक विधिअनुसार सप्ताह, व्रतबन्ध, विवाह, न्वारन, वास्तुपूजा, गृहप्रवेश र विभिन्न व्रत कथा गरी ४११ भन्दा बढी प्रकारका धार्मिक कर्मकाण्ड सम्पन्न गरिसकेका छन्।

कर्मकाण्ड र अभियानको मुख्य विवरण:

धार्मिक कार्यहरू: उनले अहिलेसम्म ३८ वटा सप्ताह, २४ वटा शिवपुराण, २९८ वटा लघुरुद्राभिषेक, १९९ महारुद्राभिषेक, ३,९२७ न्वारन, ५७९ व्रतबन्ध, ७२९ विवाह, ६४५ सत्यनारायण पूजन, ७६५ ग्रह शान्ति, ४८ शतचण्डी, ६९ अखण्ड रामायण, ५७९ वटा स्वस्थानी व्रत कथा, ८३ त्रिपिण्डी श्राद्ध र ८७ गरुड पुराण गराइसकेका छन्।

जनै र दोरक धारण: दमाईँ, कामी, बादी, पोणे, कुमालसहित १७ सय ६९ जना शिल्पी (दलित) समुदायका व्यक्तिलाई जनैधारण र ४७६ दलित महिलालाई दुधागो दोरक धारण गराएका छन्।

भोजन ग्रहण र सद्भाव: दलितको घरमा धार्मिक कार्य गर्नाका साथै उनीहरूकै भान्छामा भोजन ग्रहण गर्दै आएका छन्।

‘सुदूरपश्चिममा अझै विभेद कायम’

जिल्लाको प्रसिद्ध श्री वनारसीधाम विश्वनाथ ज्योतिर्लिङ्गका मूल पुजारीसमेत रहेका राजज्योतिषी पन्तका अनुसार सुदूरपश्चिममा अझै पनि ब्राह्मणहरू दलित बस्तीमा गएर न्वारन, विवाह वा व्रतबन्ध गर्दैनन्। चिहान घाटमा समेत जातीय विभेद हुने गरेको भन्दै उनले कानुनले अपराध मानेका कुरा धार्मिक अगुवाहरू मिलेर हटाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

"शास्त्रका आधारमा महिला र पुरुष गरी दुई जात मात्र हुन्छन्, अन्य जात हुँदैनन्," उनले भने, "अथर्ववेदकै ज्ञानले मोबाइल, टिभी, गाडी र हवाईजहाज बनेका हुन्। त्यसका उपभोक्ता हामी सबै हौँ, तर तिनै वस्तु निर्माण गर्ने शिल्पीमाथि विभेद हुनु गलत हो।"

अभियान सञ्चालन गर्दा भोगेका चुनौतीहरू:

दलित बस्तीमा कर्मकाण्ड सुरु गरेपछि पन्तले गैरदलित समुदायका ५७५ पुर्ख्यौली यजमान गुमाउनुपरेको छ। यसका साथै सामाजिक सञ्जालमा तुच्छ गालीगलौज सहनु परे पनि उनी आफ्नो धर्म र कर्मबाट विचलित भएका छैनन्।

प्रत्येक हिन्दुको घरमा वेद, पुराण, शालिग्राम र तुलसीको मठ स्थापना गराउने लक्ष्य राखेका पन्तले मनुस्मृतिजस्ता विभेदकारी ग्रन्थ संशोधन हुनुपर्ने र सबै धार्मिक स्थलमा समावेशी पूजापाठ हुनुपर्ने माग राखेका छन्। (धार्मिक कार्यका लागि उनलाई ९८६०२७८१०० मा सम्पर्क गर्न सकिने जनाइएको छ।)